Việt Nam đang chuẩn bị có máy tính lượng tử đầu tiên: ngày 21/10/2026, công ty Pháp Quandela, đối tác Việt Nam Quanova và Trường Đại học Quang Trung (Quy Nhơn, Gia Lai) công bố hợp tác triển khai giải pháp máy tính lượng tử quang tử MosaiQ, với sự hỗ trợ của Ngân hàng Nam A. Cùng thời điểm, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) tổ chức Hội nghị Công nghệ lượng tử Việt Nam – châu Á 2026 trong tháng 11. Hai sự kiện cho thấy lượng tử đã rời khỏi giấy và bước vào giai đoạn xây hạ tầng, dù còn rất xa ứng dụng đại trà.
Thỏa thuận ở Quy Nhơn gồm những gì
Theo Vietnam Investment Review ngày 24/10/2026, hợp tác được công bố tại TP.HCM ngày 21/10 và Quandela ra thông báo ngày 23/10. Máy đặt tại Trường Đại học Quang Trung, phục vụ giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Gói hợp tác gồm chương trình Quantum Innovator Residency, đào tạo giảng viên, giáo trình riêng và quyền truy cập môi trường phần mềm của Quandela. Đây cũng được mô tả là hợp tác điện toán lượng tử đầu tiên giữa Pháp và Việt Nam.
Bài báo dùng cụm từ dự án "sẽ dẫn tới" việc triển khai máy tính lượng tử đầu tiên của Việt Nam và không nêu ngày lắp đặt hay số qubit. Vì vậy, chính xác hơn nên nói Việt Nam đã ký kết để có máy, còn thời điểm vận hành cần chờ thông báo tiếp theo.
Máy tính lượng tử quang tử là gì
Có nhiều cách làm qubit: mạch siêu dẫn làm lạnh gần độ không tuyệt đối, ion bị giữ trong bẫy điện từ, nguyên tử trung hòa, và photon tức hạt ánh sáng. Quandela theo hướng quang tử, dùng photon đơn lẻ làm đơn vị mang thông tin lượng tử. Ưu điểm thường được nhắc là photon ít bị nhiễu bởi môi trường và tương thích với hạ tầng cáp quang; thách thức là tạo photon đơn đều đặn và làm chúng tương tác với nhau. Nếu bạn cần ôn lại khái niệm qubit, chồng chập và vướng víu, bài điện toán lượng tử và sức mạnh thay đổi thế giới số giải thích từ đầu.
Hội nghị lượng tử Việt Nam – châu Á 2026
Theo Vietnam News ngày 14/8/2026, NIC thuộc Bộ Tài chính phát động Vietnam – Asia Quantum Summit 2026 vào ngày 14/8, với chương trình chính trong tháng 11. Mục tiêu là kết nối trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong nước với đối tác quốc tế, đi từ kết nối sang hợp tác nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và đầu tư.
Nội dung chương trình tháng 11 gồm đối thoại chính sách, nghiên cứu và ứng dụng, phát triển nhân tài, hợp tác quốc tế, kết nối doanh nghiệp với nhà đầu tư và trình diễn công nghệ. Các lĩnh vực ứng dụng mục tiêu được nêu là AI, an ninh mạng, tài chính, năng lượng và y tế.
Ai đã lên tiếng tại lễ phát động
- Ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc NIC, cho rằng Việt Nam cần tham gia sớm khi hệ sinh thái toàn cầu còn đang hình thành và hợp tác là điều kiện bắt buộc, vì không quốc gia nào tự phát triển được công nghệ lượng tử một mình.
- PGS Lại Ngọc Điệp (Đại học Paris-Saclay) đánh giá Việt Nam có một số nền tảng nhưng còn khoảng trống lớn về nhân lực, nghiên cứu cơ bản và phòng thí nghiệm.
- Đại diện JV Quantum thuộc Rosatom (Nga) và CAS Cold Atom thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc cũng tham dự, nói về hợp tác đào tạo, hạ tầng và vai trò của châu Á.
Bối cảnh chính sách
Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đưa công nghệ lượng tử vào nhóm công nghệ chiến lược của quốc gia, cùng với định hướng của Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. NIC cũng đứng sau mạng lưới chuyên gia và đổi mới sáng tạo lượng tử Việt Nam, Vietnam Quantum Roadshow 2026 và cuộc thi hackathon quốc tế Quantum Computing for Social Good.
Trước đó, nhân Ngày Lượng tử Thế giới 14/4, VnEconomy đưa tin ngày 17/4/2026 rằng lần đầu tiên tại Việt Nam có trình diễn trực tiếp hệ phân phối khóa lượng tử (QKD) theo giao thức BB84 trên hệ thực nghiệm. Hoạt động do Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán phối hợp với mạng lưới VNQuantum, Viện Công nghệ Lượng tử (ĐHQGHN) và Viện Thiên văn và Viễn thông lượng tử không gian thực hiện.
Mốc thời gian 2026 đáng nhớ
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| Tháng 4/2026 | Lần đầu trình diễn hệ phân phối khóa lượng tử BB84 tại Việt Nam |
| 30/4/2026 | Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đưa lượng tử vào danh mục công nghệ chiến lược |
| 14/8/2026 | NIC phát động Hội nghị lượng tử Việt Nam – châu Á 2026 |
| 21/10/2026 | Quandela, Quanova, ĐH Quang Trung công bố hợp tác triển khai máy tính lượng tử |
| Tháng 11/2026 | Chương trình chính của hội nghị lượng tử |
Có máy rồi thì người dùng phổ thông được gì
Câu trả lời trung thực là trước mắt chưa nhiều. Máy tính lượng tử hiện nay, ở mọi hướng công nghệ, vẫn trong giai đoạn mà nhiễu và số qubit hạn chế khiến chúng chưa vượt máy tính cổ điển ở phần lớn bài toán thương mại. Giá trị của một chiếc máy đặt tại trường đại học nằm ở chỗ khác:
- Đào tạo người. Sinh viên được lập trình trên phần cứng thật thay vì chỉ trên trình mô phỏng, đúng vào chỗ yếu nhất mà các chuyên gia chỉ ra là nhân lực.
- Tích lũy kinh nghiệm vận hành. Bảo trì, hiệu chỉnh và vận hành thiết bị lượng tử là kỹ năng chỉ có được khi có máy.
- Thu hút hợp tác. Một điểm đặt hạ tầng giúp kết nối với các nhóm nghiên cứu quốc tế dễ hơn.
Với doanh nghiệp, đặc biệt ngân hàng và đơn vị giữ dữ liệu lâu năm, câu chuyện cấp bách hơn lại là phòng thủ: chuẩn bị chuyển sang mật mã hậu lượng tử trước khi máy đủ mạnh để phá các thuật toán hiện tại. Bài bảo mật mạng đối phó hiểm họa lượng tử bàn kỹ hướng này.
Điều nên theo dõi trong vài tháng tới là thời điểm máy ở Quy Nhơn chính thức vận hành, thông số công bố, và các cam kết cụ thể được ký tại hội nghị tháng 11, thay vì chỉ những tuyên bố về tầm nhìn.
Câu hỏi thường gặp
Máy tính lượng tử đầu tiên ở Việt Nam đặt ở đâu?
Theo thông báo ngày 21/10/2026, máy tính lượng tử quang tử của Quandela sẽ được triển khai tại Trường Đại học Quang Trung ở Quy Nhơn, Gia Lai, phục vụ giáo dục và nghiên cứu. Thời điểm lắp đặt chưa được công bố.
Máy tính lượng tử có thay thế được máy tính thông thường không?
Không. Máy tính lượng tử chỉ có lợi thế ở một số loại bài toán như mô phỏng phân tử hay tối ưu hóa đặc thù. Máy tính cổ điển vẫn là công cụ chính cho hầu hết công việc hằng ngày.
Sinh viên muốn theo ngành lượng tử nên học gì?
Nền tảng là vật lý lượng tử, đại số tuyến tính, xác suất và lập trình. Có thể bắt đầu với các bộ công cụ lập trình lượng tử mã nguồn mở và theo dõi các chương trình đào tạo, hackathon do NIC và các viện trong nước tổ chức.



